گفت وگو با عکاس شناخته شده مشهدی درباره رسالت رسانه در ثبت وقایع | دوربین خطرناک نیست

به گزارش شهرآرانیوز؛ مشهد و خراسان در هر برهه‌ای از گذر زمان دچار فرازونشیب‌های تاریخی بوده است، اما تفاوتی که دوران معاصر با اتفاقات تاریخی در گذشته داشته است، ثبت رویداد‌ها و روایت تاریخ توسط مستندسازان و عکاسان در این دوران است. ثبت روایت‌های درست و واقعی در قالب عکس و فیلم، مهم‌ترین مرجع در گذر زمان است. به همین دلیل نقش عکاسان و فیلم سازان در اتفاقات مهم تاریخی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و می‌تواند منبع و مأخذی برای آیندگان محسوب شود.

امین خسروشاهی، عکاس شناخته شده مشهدی که در حوزه رسانه فعالیت می‌کند، در گفت‌و‌گو با «شهرآرا» از ویژ گی‌های ثبت یک اثر در وضعیت بحرانی و رسالت رسانه‌ای یک عکاس می‌گوید.

اعتماد به رسانه، رمز ثبت ماندگار یک اثر

وی با اشاره به اینکه ثبت عکس از یک اتفاق یا حادثه برای ماندگار شدن آن نیازمند سازوکار‌هایی است، گفت: در وهله اول وظیفه عکاس این است که هر آنچه واقعیت دارد ثبت کند و راوی حقیقت، بدون هیچ دستکاری مستندات باشد. اما آنچه که یک اثر را در ذهن مخاطب ماندگار می‌کند، اعتمادی است که مخاطب به رسانه دارد. قطعا اگر مخاطب از رسانه روی برگرداند و اعتمادش را از دست بدهد، با این نگاه، هر چیزی که از سمت عکاس ثبت شود، اصلا دیده نمی‌شود، چه بخواهد که در آینده ماندگار شود.

خسروشاهی در پاسخ به این سؤال که عکاسی در وضعیت بحرانی باید شامل چه ویژگی‌هایی باشد که اثری ماندگار شود، اظهار کرد: اگر بخواهیم از بعد رسانه‌ای به آن نگاه کنیم چه قلم خبرنگار باشد و چه ثبت عکس از یک واقعه، رسانه باید از کل فرایند سندیت ایجاد کند. وقتی که این محدودیت به هر دلیلی وجود دارد و به علت اعتماد نداشتن به این بخش از حضور در میدان جلوگیری می‌شود و عکاس مجبور است بعد از وقوع اتفاق در شرایط ایمنی عکاسی کند، قطعا پیشینه ماجرا به درستی روایت نمی‌شود.

این عکاس خبری یادآور شد: مسلما وقتی روایت ناقص ثبت شود، ماندگاری اثر هم کمرنگ می‌شود، اما اگر عکاس مثل یک شاهد عینی بی طرف همه جا حضور داشته باشد، چه از شروع هر اتفاقی، چه انتها و نتیجه گیری، این فرایند را بدون هیچ قضاوت و داوری ثبت کند، این اثر برای آیندگان ماندگاری به همراه دارد و حتی به عنوان یک درس و تجربه برای دیگران می‌ماند.

روایت شهر در دست مستندسازان

خسروشاهی درباره نقش نهاد‌ها و هماهنگی آن‌ها برای فراهم کردن شرایطی که مستندسازی از سوی عکاس، خبرنگار و فیلم ساز فراهم شود، تصریح کرد: در واقع در شهر بزرگی مثل مشهد ظرفیت خوبی برای اهالی رسانه و عکاسان وجود دارد که با توجه به اراده و انگیزه روحی بالا و تجهیزاتی که در دست دارند، بتوانند تاریخ این شهر را در برهه‌های زمانی به عنوان یک تاریخ ماندگار پوشش دهند.

وی افزود:، اما نگاهی که از نظر سازمان‌ها وجود دارد، بیشتر به سمت امنیتی شدن شرایط پیش می‌رود و اساسا در وضعیت خاص دوربین را در کنار خود ضروری نمی‌دانند. این نگاه امنیتی اگرچه در بعضی مواقع درست است، اما گاردی که نسبت به عکاس و اهالی رسانه در شرایط خاص وجود دارد خلاف ثبت ماندگار یک اثر است. این در حالی است که این نوع نگاه به عکاسی بحران در دیگر نقاط دنیا وجود ندارد و عکاس بحران به لحظه در تمامی شرایط خاص و حتی خطرناک حضور فعال دارد.

عکاس هر خطر را به جان می‌خرد

وی با اشاره به اینکه عکاس به واسطه وظیفه ذاتی که دارد به هر حال چه مجوز داشته باشد و چه نداشته باشد خود را موظف می‌داند یک سری اتفاقات را با وجود هر شرایطی ثبت کند، تأکید کرد: مسلما اگر مجوز داشته باشد با آرامش خاطر به عکاسی می‌پردازد، اما اگر هم مجوز نداشته باشد با ترس و اضطراب به ثبت یک اتفاق می‌پردازد.

خسروشاهی در پاسخ به این پرسش که ثبت خشونت ازسوی عکاس و از طرفی روایت درست تاریخ توسط او به چه شکل است؟ یادآور شد: اگر رجوعی به تاریخ عکاسی در شرایط بحران مثل جنگ و حوادث طبیعی و ... داشته باشیم، عکاسان حضور به لحظه داشته‌اند که مسلما عکاسی در این شرایط با پروتکل‌هایی همراه است که برای مردم هم شناخته شده است و از طرفی هم آموزش‌هایی چه برای نیرو‌ها و چه برای عکاسان و مستندسازان وجود دارد. اما این می‌تواند ضعف رسانه باشد که این آموزش را برای شرایط بحران ندیده باشد.

وی بیان کرد: قطعا عکاس در شرایط بحران باید بدون هیچ ترس و واهمه‌ای در محل حادثه حضور یابد، اما به شرطی که از قبل آموزش ببیند. این آموزش می‌تواند پوشش لباس خبرنگاری باشد که موجبات کمتری برای آسیب و تعرض رساندن به آن در حین انجام وظیفه شغلی اش به وجود آید. این موضوع‌ها اگر آموزش داده شود، مسلما عکاس و مستندساز در هر وضعیتی و حتی شرایط جنگ هم می‌تواند عکاسی کند.

این عکاس حوزه رسانه با اشاره به اتفاقات اخیر که عکاسی را به دلیل حجم خشونت بالا سخت کرده است، اظهار کرد: عکاس وقتی این شغل را انتخاب می‌کند در واقع آمادگی برای هر خطری را به جان خریده است، حتی اگر آسیب ببیند، پس کسی دلسوزتر از خودش برای جانش نیست. اما اگر به دوره‌های قبل و اتفاقاتی که سال‌های گذشته در این شهر و کشور افتاده است نگاهی کنیم، اولین نفری که در آن اوضاع از میدان حذف شده؛ عکاس، مستندساز و خبرنگار بوده است، به این دلیل که آن اعتماد شکل نگرفته است و همیشه نگاه امنیتی فرای ثبت اتفاقات دقیق و به موقع بوده است.

در ادامه حتما بخوانید فیلم ساز مطرح مشهدی از ضرورت مستندسازی وقایع اخیر می گوید | مستند به آسیب شناسی وقایع کمک می کند

اعتماد نکردن به اهالی رسانه، یک بار برای همیشه حل شود

وی ادامه داد: قطعا باید اعتمادنکردن به اهالی رسانه یک بار برای همیشه حل شود؛ چراکه تنها کسی که لازم است در وضعیت بحرانی حضور داشته باشد، خبرنگار و عکاس است. برای اینکه می‌تواند حقیقت را ثبت کند و در مراجعات بعدی تاریخی ثبت واقعیت، اهمیت خود را نشان دهد و جلوی روایت اشتباه و مصنوعی در آیندگان را بگیرد.

خسروشاهی در پایان یادآور شد: خبرنگار و عکاس در هر جامعه‌ای روزی که تصمیم می‌گیرد این شغل را انتخاب کند این موضوع را سرلوحه کار خود قرار می‌دهد که در ثبت وقایع بی طرف باشد و هر آنچه که هست به شفاف‌ترین شکل ممکن برای مخاطبان ثبت، تفسیر و روایت کند.

توصیه من به عنوان کوچک‌ترین عضو جامعه عکاسی این است که چه مردم، چه معترضان و چه حاکمیتی که وظیفه تأمین امنیت را برای مردم دارد، این موضوع را بپذیرند که دوربین اسلحه و وسیله خطرناکی نیست، بلکه وسیله خطرناکی برای افرادی است که نمی‌خواهند حقیقت روشن شود.